Gần đây, tôi có dịp vào Smart City để lấy đồ về setup góc làm việc, và đây là lần đầu tiên tôi đến khu đô thị Vinhomes Smart City Tây Mỗ. Tôi vẫn nhớ những ngày rong ruổi đi học thêm ở Hà Nội hồi cấp 3, ngày nào cũng đi qua đây và chứng kiến tận mắt những tòa nhà vươn lên từ khu đất trống cùng cơ sở hạ tầng mới. Đương nhiên, với đầu óc của một cậu bé cấp 3, tôi chưa nghĩ đến việc mua nhà hay gì khác, vì trong đầu chỉ có việc đi học và về ngủ.
Trở lại hiện tại, khi bước vào khu đô thị, tôi bị choáng ngợp bởi tất cả những gì đã được xây dựng trong một khoảng thời gian rất ngắn. Nơi đây rộng rãi, thoáng đãng, dù tôi có bị lạc đường đôi chút. Sau một hồi, tôi mới đến được nhà của anh bạn. Anh ấy cũng chỉ là một nhân viên văn phòng bình thường, khi xuống anh bế theo con nhỏ cùng chiếc arm màn hình mà tôi cần. Sau khi giao dịch xong, tôi hỏi vu vơ: “Anh mua nhà ở đây được lâu chưa? Hết bao nhiêu vậy?”. Anh vui vẻ trả lời: “2 tỷ em ạ, nhưng đó là lúc mới xây xong, bây giờ thì giá trên trời rồi.”
Tôi ra về, nhưng vẫn còn sớm, nên quyết định dạo quanh thêm. Vừa đi vừa suy nghĩ về tương lai và quá khứ. Một lúc sau, những suy nghĩ ấy dần trở nên nặng nề. Gia đình tôi vốn chỉ là tầng lớp trung lưu, hộ kinh doanh nhỏ nhưng lại có những quyết định tài chính khiến tôi thấy hơi “chạnh lòng” ở hiện tại. Tôi đã nghĩ: “Giá như bố mẹ nghe mình hồi đó,” vì tôi đã tư vấn rất nhiều cho bố mẹ kể từ khi có kiến thức về quản lý và phát triển tài chính. Tuy nhiên, tôi không trách gia đình vì họ có quyết định riêng, và tôi cũng đủ tự lập để nhận ra rằng mình không muốn nhờ ai. Nhưng khi đi làm và vẽ ra kế hoạch cho bản thân sau khi tốt nghiệp, tôi nhận ra một thực tế phũ phàng: “Liệu có đủ để mua nhà và lập gia đình với thu nhập hiện nay?”
Gẩn 70 triệu/m2 và căn này chỉ có 1 ngủ. Ảnh: batdongsan.com.vn
Vấn đề sốt đất giờ không còn xa lạ gì. Tôi cũng đã được đích thân trải nghiệm các cơn sốt đất để hiểu rằng giá nhà hiện nay vô lý đến mức nào. Lớn lên gần Hoà Lạc, tôi từng nghe nhiều về việc các trường đại học lớn sẽ về đây và đây sẽ trở thành trung tâm phát triển mới của thành phố Hà Nội. Đương nhiên, lời hứa vẫn ở đó; thực tế ra sao thì chắc không cần nói đến nữa. Các sàn giao dịch bất động sản mọc lên như cỏ dại, người dân từ khắp các vùng nô nức kéo nhau đến xem. Nhiều gia đình ở xã tôi đã giàu lên từ bất động sản và cũng sát nghiệp từ bất động sản, có những nhà bán hết đất chỉ để đổi lấy lợi nhuận ngắn hạn. Tuy nhiên, điều luôn làm tôi bức xúc là sau khi có người mua đất ở những khu đồng không mộng thuận, không ai làm gì để phát triển kinh tế từ miền đất đó và giá vẫn cứ tăng cao.
Giá bất động sản quá cao hiện nay đang trở thành một rào cản lớn với Gen Z. Với mức thu nhập trung bình, việc sở hữu một căn hộ trong những khu đô thị hiện đại dường như là một giấc mơ xa vời với nhiều bạn. Kể cả có phải chấp nhận ở xa trung tâm Hà Nội đến hơn 20km. Sự leo thang này không chỉ tạo áp lực về tài chính mà còn ảnh hưởng đến quyết định lập gia đình và ổn định cuộc sống. Nhà nước tuy là đang soạn thảo nhiều kế hoạch về việc thu thuế bất động sản nhưng kể cả khi chúng được áp dụng, chưa chắc tình trạng này đã hết. Bản thân bất động sản không có lỗi, nó là yếu tố cần thiết của mọi nền kinh tế nhưng nếu tình trạng này còn lâu dài nó lại là điều cực kỳ tệ cho nền kinh tế và phát triển dài hạn của Việt Nam.
Nhiều người bạn của tôi khi hỏi không dám nghĩ đến chuyện mua nhà và cảm thấy bất lực trước tình hình hiện tại. Với mức thu nhập trung bình, việc sở hữu một căn hộ trong những khu đô thị hiện đại dường như là một giấc mơ xa vời. Nhiều bạn phải chấp nhận việc di chuyển xa trung tâm thành phố hoặc tiếp tục thời gian thuê nhà, ở với người thân. Điều này ảnh hưởng đến kế hoạch lập gia đình và ổn định cuộc sống.
Liệu việc mua nhà có còn khả thi với chúng ta? Ảnh: AI Generated
Trong bối cảnh kinh tế như hiện nay, nhiều doanh nghiệp phải cặm cụi và thoi thóp vì thiếu vốn, thì giá nhà, đặc biệt là giá chung cư vẫn liên tục tăng. Các con số thống kê mới nhất từ các đơn vị nghiên cứu và Bộ Xây dựng cho thấy giá chung cư đã tăng phi mã suốt 20 quý liên tục1. Giá bán căn hộ sơ cấp năm 2023 tăng trưởng khoảng 16,3% so với năm 2022 ở cả ba phân khúc; nhiều dự án quy mô lớn chào bán vượt ngưỡng 100 triệu đồng/m², trong khi các căn hộ có giá khoảng 30 triệu đồng/m² gần như biến mất.
Điều đáng lo ngại là tốc độ tăng giá chung cư nhanh hơn rất nhiều so với tốc độ gia tăng thu nhập của người dân. Theo Savills, trong năm 2023, thu nhập bình quân đầu người ở Hà Nội chỉ đạt khoảng 150 triệu đồng mỗi năm, với mức tăng trưởng trung bình 6% mỗi năm từ năm 2019.2 Trong khi đó, giá căn hộ từ năm 2019 đến 2023 đã tăng trung bình 13% mỗi năm. Sự chênh lệch này khiến giấc mơ “an cư” của không ít người dân ngày càng xa vời, trở thành một vấn đề kinh tế nghiêm trọng.
Hơn nữa, việc nền kinh tế tập trung quá nhiều vốn vào bất động sản đã làm giảm nguồn lực đầu tư vào các lĩnh vực khác như sản xuất, công nghệ, giáo dục và y tế – những lĩnh vực đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế bền vững. Sự lãng phí này không chỉ làm giảm khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trên thị trường quốc tế mà còn hạn chế sự phát triển của các ngành công nghiệp chủ chốt, từ đó kìm hãm sự phát triển dài hạn của đất nước.
Thêm vào đó, giá nhà cao còn kéo theo chi phí thuê nhà và các dịch vụ liên quan tăng lên, làm giảm chất lượng cuộc sống và sức mua của người dân. Doanh nghiệp lớn như Starbucks, McDonald gần đây đều đã phải trả mặt bằng vì không chịu nổi giá thuê ở thành phố Hồ Chí Minh3. Điều này còn đặc biệt ảnh hưởng đến những người có thu nhập thấp và trung bình, khiến họ gặp khó khăn trong việc đáp ứng các nhu cầu cơ bản như giáo dục, y tế và giải trí. Sự tăng giá bất động sản không chỉ tạo áp lực tài chính mà còn góp phần làm gia tăng bất bình đẳng xã hội, dẫn đến những căng thẳng và bất ổn trong xã hội.
Những vấn đề trên cho thấy, việc kiểm soát giá bất động sản không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến nhiều khía cạnh xã hội, môi trường và chính trị. Hiện nay, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng chưa giàu đã già, khi dân số đang dần già đi mà nền kinh tế vẫn chưa phát triển đủ mạnh để hỗ trợ. Đồng thời, tỉ lệ kết hôn của người trẻ đang tăng trong khi mức sinh lại đang giảm4, tạo áp lực lớn lên thị trường nhà ở và cơ cấu dân số. Để đảm bảo sự phát triển bền vững, cần có những chính sách hợp lý nhằm điều tiết thị trường bất động sản, tạo điều kiện cho mọi tầng lớp dân cư tiếp cận được nhà ở và thúc đẩy các lĩnh vực kinh tế khác phát triển mạnh mẽ hơn. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể hướng tới một xã hội công bằng, ổn định và thịnh vượng trong tương lai.
Tuy nhiên, nếu không có những thay đổi sâu sắc trong chính sách và cách tiếp cận thị trường bất động sản, tình hình sẽ ngày càng tồi tệ hơn. Sự gia tăng không kiểm soát của giá nhà không chỉ làm gia tăng sự bất bình đẳng mà còn đẩy lùi nền kinh tế, làm suy yếu niềm tin của người dân vào hệ thống tài chính. Thế hệ trẻ sẽ tiếp tục gánh chịu gánh nặng tài chính lớn, không có cơ hội để phát triển và đóng góp vào xã hội một cách tích cực. Nếu không có sự can thiệp kịp thời và hiệu quả từ phía nhà nước, chúng ta sẽ đối mặt với một tương lai đầy rẫy những thách thức và khó khăn, khiến ước mơ về một cuộc sống ổn định và hạnh phúc trở nên xa vời hơn bao giờ hết.
1https://1thegioi.vn/gia-nha-van-lien-tuc-tang-lam-sao-ha-nhiet-214125.html
2https://vnexpress.net/toc-do-tang-thu-nhap-khong-theo-kip-gia-nha-ha-noi-4635713.html
3https://laodong.vn/kinh-doanh/mcdonalds-ben-thanh-dong-cua-vi-gia-mat-bang-dat-do-1395388.ldo
4https://www.vietnamplus.vn/muc-sinh-giam-thach-thuc-moi-va-nhung-he-luy-trong-tuong-lai-post963459.vnp